ایرانیان مسافر یا مقیم ترکیه در اپلیکیشن «دایره ترکیه»، پزشکان ایرانی مقیم ترکیه را پیدا میکنید که به فارسی با شما صحبت میکنند. پس، اگر به پزشک نیاز پیدا کردید، کلافه و نگران نشوید. ✅ بدون نگرانی از ناآشنایی با زبان خارجی(ترکی)، با زبان فارسی، هنگام مراجعه به پزشک...
استانبول در سفرنامهها (بخش سوم: حمامهای عثمانی) یکی از نخستین گزارشهای دست اول یک زن اروپایی از فضای خصوصی حمام زنان عثمانی است. بسیاری از پژوهشگران تاریخ جنسیت و تاریخ اجتماعی امپراتوری عثمانی هنوز هم به این نامه استناد میکنند، زیرا تصویری ارائه میدهد که با...
جومالیکزیک (Cumalıkızık) روستایی سرزندهای که روایتگر قرون گذشته است و میراث جهانی امروز موقعیت جفرافیایی جومالیکزیک (Cumalıkızık) روستایی تاریخی، در فاصله حدود ۱۰ تا ۱۱ کیلومتری مرکز شهر بورسا و در منطقه ییلدیریم قرار دارد. دسترسی به آن از چند راه ممکن است: با...
چندگانگی هویتی در دیاسپورای مذهبی: مسلمان ماندن؛ آمریکایی شدن شاید این پرسش به ذهن شما هم آمده باشد که چرا برخی از مهاجران، به نقاطی از دنیا مهاجرت میکنند که از نظر فرهنگی، هیچ همخوانی با ارزشهای آنان ندارد؟ چرا به کشورهایی نمیروند که از پیشرفت و رفاه قابل قبولی هم...
روابط سینمایی ایران و ترکیه یکی از فصلهای کمتر شناختهشده تاریخ سینمای خاورمیانه است. این همکاریها از اواخر دهه ۱۳۴۰ خورشیدی تا اواسط دهه ۱۳۵۰، مجموعهای از تولیدات مشترک، مبادله بازیگران و اقتباسهای سینمایی میان دو کشور شکل گرفت که تأثیر قابل توجهی بر سینمای تجاری...
استانبول در سفرنامهها: قایقسواری در زیر شهر استانبول
جولای 20, 2026
سفرنامهها: دریچه دیدن گذشته اهمیت سفرنامهها در شناخت استانبول، فراتر از ثبت وقایع تاریخی است. این نوشتهها نه فقط تصویر شهر، بلکه تصویر ذهنی غربیان از شرق را نیز نشان میدهند. بهگونهای که برخی پژوهشگران، فتح قسطنطنیه توسط عثمانی را آغازِ خاورشناسی میدانند؛ چراکه از آن پس، این شهر برای اروپاییان نه یک شهر مسیحی، بلکه نماد تمدن شرقی شد. طیف سفرنامهنویسان استانبول، گسترهای شگفتانگیز دارد: از سفیران همچون بوسبک که در سدهی شانزدهم از دربار سلطان سلیمان گزارش مینوشت، تا بازرگانان چون تاورنیه، گیاهشناسان سلطنتی، نقاشان و عکاسان و بعدها شاعران و نویسندگان… نکتهی جالب آنکه، انگیزهی این سفرنامهنویسان، صرفاً ثبت واقعیت نبود. آنگونه که یکی از پژوهشگران اشاره کرده، بازتابهای سفرنامهنویسان دربارهی پایتخت عثمانی، اغلب نشاندهندهی تفسیر شخصی آنان بود تا شخصیت واقعی شهر. بسیاری از جهانگردان، رویاها و تخیلات خود از جامعهای رها از قیدوبندهای غرب را بر استانبول فرافکنی میکردند و این شهر، موضوعی برای خیالپردازیهای شرقگرایانه بدل میشد.
قسمت اول
مردی که با قایق وارد دنیای فراموششده زیر استانبول شد
در میانه سده شانزدهم، دانشمند فرانسوی «پییر ژیل» (Pierre Gilles) به استانبول آمد تا بقایای قسطنطنیه باستان را ببیند. او از وجود پدیده جدیدی باخبر شد:
برخی از خانههای نزدیک مسجد ایاصوفیه چاههایی داشتند که مردم سطل خود را پایین میفرستادند؛ اما گاهی به جای آب، ماهی بالا میکشیدند. این موضوع برای «ژیل» باورنکردنی بود. چگونه ممکن بود در زیر خانهها ماهی وجود داشته باشد؟
او از صاحبان خانه اجازه گرفت. از دهانه یکی از این چاهها پایین رفت و دریافت که زیر زمین، فضایی عظیم و پر از آب پنهان است. برای ادامه کاوش، قایقی کوچک تهیه کرد و همراه دو راهنما وارد این فضای تاریک شد.
آنچه دید، او را شگفتزده کرد: صدها ستون سنگی از دل آب بیرون آمده بودند و سقفی وسیع را نگه میداشتند. نور اندکی که از دهانه چاهها میتابید، روی آب منعکس میشد و ستونها تا نیمه در آب فرو رفته بودند. «ژیل» مینویسد که در میان این جنگل سنگی پارو زد و ماهیهایی را دید که آزادانه میان ستونها شنا میکردند.
او دریافت که اینجا همان آبانبار عظیمی است که امپراتوران بیزانس برای ذخیره آب ساخته بودند؛ سازهای که پس از فتح شهر، تقریباً از یادها رفته بود و تنها ساکنان محله از وجودش خبر داشتند.
نکته جالبتر این است که «ژیل» مینویسد: بسیاری از مردم اصلاً نمیدانستند زیر خانههایشان چنین بنای باشکوهی وجود دارد. آنها فقط میدانستند که اگر سطل را پایین بیندازند، آب و یا گاهی ماهی به دست میآورند.
و اکنون…
امروز میلیونها گردشگر ازآبانبار بازیلیکا (Basilica Cistern) دیدن میکنند، اما نخستین توصیف دقیق و شناختهشده این مکان در ادبیات اروپایی، حاصل همین ماجراجویی است؛ سفری که نه روی خیابانهای استانبول، بلکه در دنیای فراموششده زیر شهر انجام شد.
آبانبار باسیلیکا با مساحت 9800 مترمربع، بزرگترین و بهترین حفاری در میان 60 آبانبار زیرزمینی استانبول است.
بازدید از این موزه مانند سفری بینظیر به گذشته است. بیش از 300 ستون بهخوبی حفظشده و همچنین دو سر مدوسا مربوط به دوره رومی در اینجا منتظر شما هستند. علاوه بر این، نمایشگاهی با موضوع “نور” وجود دارد.
نشانی: Yerebatan Cad. عالمدار ماه. 1/3 34410 سلطان احمد فاتح
Pierre Gilles (Petrus Gyllius).De Topographia Constantinopoleos et de illius antiquitatibus libri IV; De Bosporo Thracio libri III. Lugduni Batavorum (Leiden): Ex Officina Elseviriana, 1632. (اثر بر پایه مشاهدات نویسنده در سالهای ۱۵۴۴ تا ۱۵۵۰ منتشر شده است.)
بخش مربوط: De Topographia Constantinopoleos، کتاب اول (Liber I)، شرح آبانبار بزرگ زیرزمینی که بعدها با نام آبانبار باسیلیکا شناخته شد.
ایرانیان مسافر یا مقیم ترکیه در اپلیکیشن «دایره ترکیه»، پزشکان ایرانی مقیم ترکیه را پیدا میکنید که به فارسی با شما صحبت میکنند. پس، اگر به پزشک نیاز پیدا کردید، کلافه و نگران نشوید. ✅ بدون نگرانی از ناآشنایی با زبان خارجی(ترکی)، با زبان فارسی، هنگام مراجعه به پزشک...
استانبول در سفرنامهها (بخش سوم: حمامهای عثمانی) یکی از نخستین گزارشهای دست اول یک زن اروپایی از فضای خصوصی حمام زنان عثمانی است. بسیاری از پژوهشگران تاریخ جنسیت و تاریخ اجتماعی امپراتوری عثمانی هنوز هم به این نامه استناد میکنند، زیرا تصویری ارائه میدهد که با...
جومالیکزیک (Cumalıkızık) روستایی سرزندهای که روایتگر قرون گذشته است و میراث جهانی امروز موقعیت جفرافیایی جومالیکزیک (Cumalıkızık) روستایی تاریخی، در فاصله حدود ۱۰ تا ۱۱ کیلومتری مرکز شهر بورسا و در منطقه ییلدیریم قرار دارد. دسترسی به آن از چند راه ممکن است: با...
چندگانگی هویتی در دیاسپورای مذهبی: مسلمان ماندن؛ آمریکایی شدن شاید این پرسش به ذهن شما هم آمده باشد که چرا برخی از مهاجران، به نقاطی از دنیا مهاجرت میکنند که از نظر فرهنگی، هیچ همخوانی با ارزشهای آنان ندارد؟ چرا به کشورهایی نمیروند که از پیشرفت و رفاه قابل قبولی هم...
روابط سینمایی ایران و ترکیه یکی از فصلهای کمتر شناختهشده تاریخ سینمای خاورمیانه است. این همکاریها از اواخر دهه ۱۳۴۰ خورشیدی تا اواسط دهه ۱۳۵۰، مجموعهای از تولیدات مشترک، مبادله بازیگران و اقتباسهای سینمایی میان دو کشور شکل گرفت که تأثیر قابل توجهی بر سینمای تجاری...