ترکیه و استانبول در سفرنامه ابن بطوطه: بخش نخست

بخش سوم بخش دوم

درباره سفرنامه ابن بطوطه

سفرنامه ابن بطوطه، به دلیل اهمیت مسیر سفر این جهانگرد مراکشی و نیز شرح مفصل و شفاف رخدادها، برای تحلیل و روشنگری درباره جنبه‌های تاریخی، اجتماعی و سیاسی سرزمینهایی که در مسیر سفر او بوده، سندی قابل توجه به شمار می‌آید. پرداختن به جزئیات زندکی حکمرانان و مردم عادی یکی از ویژگی‌های خاص سفرنامه ابن‌بطوطه است که از جنبه‌های باارزش مردم‌شناسانه برخوردار است.

ترجمه سفرنامه ابن‌بطوطه به زبان فارسی، مرهون توانایی استاد دکتر محمدعلی موحد برای برگردان روان و بی‌نقص اوست. بیان شیرین ابن‌بطوطه، جز با چنین ترجمه ارزشمندی، نمی توانست به مخاطب فارس‌زبان منتقل شود.

درباره ابن‌بطوطه

این بطوطه در سال 1304 میلادی در مراكش چشم به جهان گشود و در سال 1368 یا 1377درمراكش درگذشت. وی سفرهای پرمخاطره و دشوار خود را از 22 سالگی و در سال 5-1324آغاز کرد طی این سفرها 1200000 کیلومترپیمود و از بیشتر کشورهای مسلمان را از افریقا و خاورمیانه و آسیای صغیرشرق آسیا، تا چین و اندونزی دیدن کرد. سفرهایی که برپایه شرحی که خودش در سفرنامه بیان کرده، گاه بسیار پرخطر و دشوار بوده است. او نزدیک به  سی سال از عمر خویش را در سفر گذراند و رخدادهای مهم  را از کشورهای گوناگون در سفرنامه‌اش ثبت کرده است. شاید اطلاعاتی که او درباره آثار و بقایای حمله مغولها و تسلط ایلخانان مغول بر جغرافیای ایران ثبت کرده، در جایی دیگری به این جزئیات نتوان یافت.

اگرچه ابن‌بطوطه خود را فقیه مسلمان و متعصب می‌داند و برپایه آنچه نوشته، به سختی با مخالفان برخورد می‌کرده، اما باید گفت، او جنبه دیگری از شخصیت خود را در طول سفر به نمایش می‌گذارد وپذیرش وجود تنوع سبک زندگی و اندیشه در ممالک گوناگون جهان است. او غیرمسلمانان را با عبارت‌های تندی مورد اشاره و خطاب قرار می‌دهد. تندی قلم او به تدریج و در سالهای پایانی سفر او، رنگ می‌بازد. باید دانست که او سفرش را با نام و نشان و جایگاه مذهبی خود به عنوان قاضی و فقیه به انجام می‌رساند و اقبال و گرامیداشت او از سوی حکمرانان نیز با این جایگاه پیوند دارد.

نمی ـوان از این نکته چشم پوشی کرد که ابن‌بطوطه اگر به سرزمینی سفر می‌کرد که با کم‌توجهی یا بی‌محلی حکمرانش روبرو می‌شده، در بدگویی از آن حکمران، هیچ دریغ نمی‌کرده است.

اهمیت سفرنامه ابن بطوطه

سفرنامه ابن‌بطوطه، فرازهای برجسته‌ای دارد که می‌تواند جای بررسی و تحلیل داشته باشد. یکی از این فرازها، شرح سبک زندگی مردمان و حکمرانان است که با توجه به تنوع سرزمین‌ها، به لحاظ مردم‌شناسی تاریخی ارزش فراوان دارد. یکی دیگر از فرازهای سفرنامه ابن‌بطوطه توجه او به زنان است. چه از نظر شخصی و علاقه او به همسرگزینی مکرر، و نیز و نقش و جایگاه زنان در خانواده و جامعه قرن هشتم هجری در سرزمین‌های مسیر سفر او است.

زاویه دید ابن‌بطوطه، در گزارش واقعیت‌ها و رخدادها، آنچنان مخاطب را درگیر ماجراهای آن دوران می‌کند که او تبدیل به یک مشاهده‌گر می‌شود. مشاهده‌گری که رخدادها را از پشت عینک نگرش ابن بطوطه می‌بیند. گزارش های دقیق و کم‌نقص او از زندگی مردم هند و مالزی و چین را در کمترجایی اثر مکتوبی می‌توان یافت.

دیدار او با دهها (نزدیک به 60 فرمانروا) و گزارش زندگی و روایت سرگذشت آنان،از دیدگاه یک جهانگرد، نکته‌هایی نیست که بتوان در هر اثر تاریخی به دست آورد. . ابن‌بطوطه چهاریا پنج بار بار از نواحی مختلف، ایران دیدن کرده، اما سراسر ایران را بطور کامل سیر نکرده‌است.

ابن بطوطه در ترکیه

… و بسوی کشور ترکها یا بلاد الروم حرکت کردیم.

بخش سوم بخش دوم

---

محتوای مرتبط:

آشنایی با کشور ترکیه و استانبول

آیا ترکیه کشور خوبی برای زندگی است؟

اقامت در ترکیه