مروری بر سیاست‌های صادراتی ترکیه

استراتژی و سیاستهای صادراتی ترکیه

ترکیه با گسترش روابط جهانی خود با همه کشورهای جهان، درزمینهٔ بازرگانی خارجی تحرکات استراتژیک قدرتمندی را انجام داده است و به بازارهای اقتصادی مهمی در کشورهای جهان دسترسی یافته و آن‌ها را به تصرف خود درآورده یا نقش پررنگی در آن‌ها ایفا کرده است. از این راه، ذخایر بین‌المللی  خود  را افزایش داده و جریان ورودی درآمد ارزی خود را را تقویت کرده است. این رویکرد موجب شده است که کسری تجارت خارجی به‌طور قابل‌توجهی به 82.2 میلیارد دلار کاهش یابد. این کاهش به مشارکت استراتژیک و گسترش دسترسی به بازار نسبت داده شد. ترکیه در سال 2024 به رکوردشکنی صادرات دست یافت و به 262 میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده افزایش 2.5 درصدی نسبت به سال قبل است. تمرکز بر نوآوری، تنوع، و ارزش‌افزوده محوری برای استراتژی‌های صادرات بود.

صادرات صنعتی و کشاورزی ترکیه: 2023 و 2024

◕ محصولات صادراتی صنعتی:

2023: طبق داده‌های رسمی دولت، صادرات صنعتی ترکیه در سال 2023 تقریباً 240 میلیارد دلار ارزش داشت.

– خودرو: اتومبیل، کامیون، اتوبوس و قطعات خودرو.

– منسوجات و پوشاک: لباس‌های آماده، پارچه و نخ.

–  فلزات: آهن، فولاد و فلزات غیر آهنی.

–  ماشین‌آلات: ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات الکتریکی و الکترونیک.

– مواد شیمیایی: داروسازی، پلاستیک و پتروشیمی.

◕ محصولات صادراتی کشاورزی

 2023: صادرات محصولات کشاورزی ترکیه در سال 2023 به حدود 25 میلیارد دلار رسید.

– میوه‌ها و سبزیجات: گوجه‌فرنگی، مرکبات، انگور و آجیل.

– غلات: گندم، جو و ذرت.

– گوشت و فرآورده‌های لبنی: طیور، فرآورده‌های گوشتی و لبنیات.

برخی از مقاصد اصلی محصولات صادراتی ترکیه

خودرو: بازارهای عمده صادراتی عبارت‌اند از آلمان، بریتانیا و فرانسه.

ماشین‌آلات و تجهیزات حمل‌ونقل: مقاصد اصلی ایالات‌متحده و ایتالیا هستند.

منسوجات و پوشاک: عمدتاً به اسپانیا و هلند صادر می‌شود.

محصولات کشاورزی: ​​بازارهای عمده شامل عراق، امارات و روسیه است.

صنعت دفاعی: صادرات قابل‌توجه به ایالات‌متحده و سایر متحدان ناتو.

آلمان برای هر دو سال 2023 و 2024 مقصد اصلی صادرات ترکیه بوده است. ایالات‌متحده رشد قابل‌توجهی را به‌ویژه در بخش خرید ماشین‌آلات و الکترونیک از ترکیه نشان داد. بریتانیا روابط تجاری قوی با ترکیه دارد و یکی دیگر از بازارهای عمده صادراتی این کشور است. عراق به‌عنوان یک مقصد نزدیک و درجه یک برای محصولات کشاورزی ترکیه است. کشورهای اتحادیه اروپا به‌طورکلی مقادیر قابل‌توجهی از کالاها و ماشین‌آلات تولیدی ترکیه را وارد می‌کنند. استراتژی صادراتی ترکیه نشان می‌دهد که با محصولات صنعتی و کشاورزی خود، روی بازارهای گوناگون و مستعد جهان تمرکز کرده‌است.

مهم‌ترین شرکای تجاری  ترکیه در سال 2023

ترکیه با بهره‌جویی از موقعیت جغرافیایی خود، برخی اولویت‌های بازارهای صادراتی خود را بر مبنای عامل نزدیکی جغرافیایی تعیین و روی آن تمرکز کرده است. درعین‌حال که ترکیه، در سطح جهان نیز به بازارهای مهمی دسترسی داشته و با نقش حمایتی – سیاسی که از صادرات به عمل می‌آورد، هدف‌های بزرگی را مدنظر قرار داده است. آلمان، امریکا، عراق، بریتانیا، ایتالیا، روسیه، فرانسه، اسپانیا، امارات متحده عربی، هلند، مهم‌ترین شرکای تجاری روسیه در سال 2023 بوده‌اند. ارزش صادرات ترکیه به کل کشورهای جهان نزدیک به 255 میلیارد دلار امریکا بوده است. در سال 2023 سهم ترکیه از صادرات جهان 1.08 درصد بوده است.

مشارکت بخش خصوصی

بازار صادرات ترکیه نشان‌دهنده حضور قوی بخش خصوصی، و مشارکت قابل‌توجه شرکت‌های کوچک و بزرگ این بخش است؛ درعین‌حال، از نقش حمایتی (مشوق‌های مالی، قوانین و استراتژی‌های ترغیبی) دولت برای فعالیت‌هایش برخوردار است. نقش شرکت‌های دولتی در صادرات، در مقایسه با بخش خصوصی، بسیار کمرنگ است. تعداد شرکت‌های صادراتی: تا پایان سال 2023، حدود 120000 شرکت صادرکننده وجود داشت. بیشتر این شرکت‌ها شرکت‌های کوچک و متوسط ​​ هستند که نشان از پویایی نقش بخش خصوصی ترکیه در صادرات دارد. به‌عنوان‌مثال، صادرات خودرو در سال 2023 به 35 میلیارد دلار رسید که عمدتاً توسط شرکت‌های خصوصی هدایت می‌شد.

نقش بخش خصوصی آن‌چنان قدرتمند است که می‌توان نزدیک به همه 262 میلیارد دلار صادرات سال 2024 را به بخش خصوصی نسبت داد.

مروری بر سیاست‌های صادراتی ترکیه در سال‌های 2023 و 2024

⛯ سیاست‌ها و راهکارهای توسعه صادرات

– استراتژی رشد اقتصادی صادرات محور: دولت ترکیه به‌طور مداوم رشد اقتصادی مبتنی بر صادرات را در اولویت قرار داده است. این استراتژی شامل سیاست‌ها و ابتکارات مختلفی با هدف افزایش رقابت‌پذیری کالاها و خدمات ترکیه در بازارهای جهانی است.

 – برنامه‌های حمایت از صادرات: دولت طیف وسیعی از مشوق‌های مالی و غیرمالی را برای حمایت از صادرکنندگان ارائه می‌دهد، ازجمله تضمین اعتبار صادراتی، یارانه‌ها و برنامه‌های آموزشی.

 – موافقت‌نامه‌های تجارت آزاد: ترکیه به‌طور فعال قراردادهای آزاد تجاری را با کشورها و مناطق مختلف ازجمله اتحادیه اروپا، ایالات‌متحده و چندین بازار نوظهور دنبال کرده است. هدف از این قراردادها کاهش موانع تجاری و تسهیل صادرات است.

 – سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها: دولت سرمایه‌گذاری زیادی در پروژه‌های زیربنایی مانند حمل‌ونقل و لجستیک انجام داده است تا کارایی عملیات صادرات را بهبود بخشد.

 – ارتقای صادرات فناوری پیشرفته: ترکیه برای افزایش صادرات با ارزش‌افزوده و افزایش رقابت جهانی خود بر ترویج صادرات با فناوری پیشرفته مانند خودرو، الکترونیک و هوافضا تمرکز کرده است.

⛯ سیاست‌ها و راهکارهای ویژه در سال‌های 2023 و 2024

 – سیستم تشویق صادرات: این سیستم بر اساس عملکرد صادراتی و ارزش‌افزوده‌ای که صادرکنندگان کسب می‌کنند، از آنها حمایت می‌کند. این سیستم در سال‌های 2023 و 2024 برای تشویق صادرات محصولات و خدمات بهبود یافت.

– توسعه منطقه تجارت خارجی: دولت برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ارتقای صادرات، منطقه‌های آزاد خود را توسعه داده و مدرن کرده است.

 – دیجیتالی کردن فرآیندهای تجاری: تلاش‌هایی برای دیجیتالی کردن فرآیندهای تجاری، ازجمله بهبود رویه‌های گمرکی و صدور اسناد، به‌منظور بهبود کارایی و کاهش هزینه برای صادرکنندگان صورت گرفته است.

 – حمایت از شرکت‌های کوچک و متوسط ​​: دولت برنامه‌های مختلفی را برای حمایت از این شرکت‌ها در دسترسی به بازارهای صادراتی ازجمله آموزش، تأمین مالی و تحقیقات بازار اجرا کرده است.

 – تمرکز بر بازارهای تازه: ترکیه تلاش‌های خود را برای گسترش صادرات به بازارهای نوظهور، به‌ویژه در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین تشدید کرده است.

✅ منابع اصلی:

Ministry of Trade: https://www.trade.gov.tr /

Invest in Türkiye: https://www.invest.gov.tr /

Turkish Exporters’ Assembly (TİM): https://www.tim.org.tr/en /

Türkiye İstatistik Kurumu’nun tüm açık verileri tek bir yerde.https://data.tuik.gov.tr/Home/Index

ULAKBİM Journal Systems. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1177917

Türkiye Exporters Assembly. https://tim.org.tr/en/2025-export-action-plan-announced

TRADING ECONOMICS. https://tradingeconomics.com/turkey/exports

Daily Sabah. https://www.dailysabah.com/business/economy/turkiyes-agricultural-exports-soar-to-record-of-362b-in-2024

The European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) https://www.ebrd.com/documents/oce/transition-report-202425-trkiye-pdf.pdf

Hürriyet Daily News . https://www.hurriyetdailynews.com/turkish-defense-products-empowering-world-armies-205080

IKMIB – Istanbul Chemicals and Chemical Products Exporters’ Association.  https://www.ikmib.org.tr/files/cms/Chemist_73_ENG.pdf

International Trade Centre (ITC). https://www.intracen.org/our-work/regions-and-countries/eastern-europe-and-central-asia/turkiye

Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-outlook-volume-2024-issue-2_d8814e8b-en/full-report/turkiye_a76d6812.html

Turkiye Today. https://www.turkiyetoday.com/business/turkiyes-agricultural-exports-surpassed-36-2b-setting-new-record-104693 /

World’s Top Exports. https://www.worldstopexports.com/turkeys-top-10-exports/

Yeni Şafak newspaper. https://www.yenisafak.com/en/news/turkiyes-flower-exports-hit-141m-in-2024-3697112

---

محتوای مرتبط:

اقتصاد ترکیه

شبکه حمل و نقل ترکیه

راهنمای مراکز خرید استانبول

بازپرداخت مالیات کالاهای خریداری شده  در فرودگاه استانبول

نکته‌هایی درباره خرید از استانبول

فروشگاههای زنجیره‌ای در ترکیه

تقویم برگزاری نمایشگاهها در ترکیه: استانبول