مهاجرت: نگاهی دوباره به پدیده‌ای کهن

پدیده مهاجرت

مهاجرت به جابجایی انسان از مکانی به مکان دیگر، به‌قصد اسکان موقت یا دائم در محل جدید گفته می‌شود. اگر چنین رخدادی در داخل یک کشور باشد، به آن مهاجرت داخلی، و اگر بین کشورها  باشد به آن مهاجرت بین‌المللی می‌گوییم.

مهاجرت همواره عنصری بااهمیت در زندگی و تاریخ بشر بوده است و همچنان جوامع، اقتصادها و فرهنگ‌ها را در سراسر جهان تغییر شکل می‌دهد. از مهاجرت اولیه انسان که انسان‌های اولیه برای جستجوی غذا و شرایط زندگی و آب‌وهوای  بهتر از آفریقا به سایر نقاط جهان نقل‌مکان کردند تا مهاجرت ناشی از توسعه کشاورزی و مهاجرت برای یافتن سرزمین‌های حاصلخیز. در کنار این عوامل، جابجایی بشر به‌قصد تجارت و کشف سرزمین‌های دیگر، جنبه‌ای تازه‌تر از مهاجرت است که از قرن 15 میلادی به بعد رخ داد و در دوران انقلاب صنعتی و تحولات جدید ناشی از آن سبب ایجاد امواج مهاجرت داخلی، از روستا به شهر و درون‌شهری و بین‌المللی شد.

سیر تحولات و تکامل طبیعی زندگی بشر، گونه‌ای خاص از مهاجرت را شکل داد است که از روی اختیار و اراده انسان نیست: «مهاجرت اجباری».

مهاجرت اجباری به‌عنوان گونه‌ای متفاوت از مهاجرت، ناشی از اراده قدرتمندان برای جابجا کردن انسان‌ها است. جنگ‌ها نیز می‌توانند موجب مهاجرت اجباری شوند. چه در دوران کهن و چه دوران مدرن، جنگ عامل جابجایی اجباری جمعیت شده است.

انگیزه‌ها و علت‌های مهاجرت

در دوران مدرن یعنی قرن 20 و 21 مهاجرت تحت تأثیر جهانی‌شدن، فرصت‌های اقتصادی، چالش‌های سیاسی و تغییرات زیست‌محیطی قرارگرفته است. حمل‌ونقل و فن‌آوری‌های ارتباطی مدرن رفت‌وآمد مردم را در سراسر جهان آسان‌تر کرده است. مهاجرت در دوران مدرن علت‌های چندگانه و ترکیبی دارد. برخی از رایج‌ترین علت عبارت‌اند از:

1. جستجوی فرصت‌های اقتصادی بهتر:  مهاجرت برای یافتن چشم‌انداز شغلی بهتر و بهبود استانداردهای زندگی.  بالا بردن کیفیت زندگی، امنیت، برخورداری از خدمات اجتماعی و مراقبت‌های بهداشتی بهتر، از انگیزه‌های قوی مهاجرت هستند.

2. بهره‌مندی از آموزش و تحصیل: دسترسی به آموزش باکیفیت بالاتر و کسب مهارت  یا آموزش‌های‌ تخصصی دانشگاهی.

4. گریز از جنگ و خشونت و درگیری: فرار از جنگ، خشونت، یا آزار و اذیت و شکنجه به هر دلیل.

5. فرار از شرایط دشوار زیست‌محیطی: بلایای طبیعی، تغییرات آب‌وهوایی نیز زندگی را دشوار و نوعی کوچ و مهاجرت اجباری را رقم می‌زند.

همان‌گونه که پیش‌ازاین گفته شد، انگیزه‌ها و دلایل مهاجرت می‌تواند چندگانه و ترکیبی باشد. نمی‌توان نقش هرچند کمرنگ‌تر عوامل دیگر را در مهاجرت نادیده گرفت؛ مانند مهاجرت به دلایل مذهبی، سیاسی، قومی و نژادی،  و ناشی از قراردادهای بین‌المللی.

آمار جهانی مهاجرت

بر پایه آخرین داده‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت (According to the latest data from the International Organization for Migration: IOM)، تقریباً 281 میلیون مهاجر بین‌المللی در سراسر جهان در سال 2020 وجود داشته است که حدود 3.6 درصد از جمعیت جهان را دربر می‌گیرد. در اینجا چند نکته کلیدی اهمیت دارد:

– توزیع منطقه‌ای: اروپا و آسیا به ترتیب با حدود 86.7 میلیون و 85.6 میلیون مهاجر، میزبان بیشترین تعداد مهاجران بین‌المللی هستند.

– مناطق با سریع‌ترین رشد: منطقه آمریکای لاتین و کارائیب از سال 2005 تقریباً دو برابر جمعیت مهاجر بین‌المللی خود را شاهد بوده است.

– برترین مقصد مهاجران: ایالات‌متحده با نزدیک به 51 میلیون نفر در سال 2020 بیشترین تعداد مهاجران بین‌المللی را دارد.

آمار رسمی از وضعیت مهاجرت بین‌المللی، با توجه به تنش‌های موجود در سطح جهان که در دو دهه گذشته به‌شدت افزایش پیداکرده است، فراز و نشیب تندی داشته است که عمدتاً به دلایل سیاسی و گریز از شرایط جنگی بوده است.

مطالعه بیشتر:

International migration. The International Organization for Migration (IOM) https://www.un.org/en/global-issues/migration

 Pew Research Center. Key facts about recent trends in global migration. https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/12/16/key-facts-about-recent-trends-in-global-migration/

Springer Link. Migration Drivers: Why Do People Migrate? https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-92377-8_3

---

محتوای مرتبط:

شهروندی ترکیه 

آیا ترکیه کشور خوبی برای زندگی است؟

گردشگری: درآمدزایی و توسعه محلی و ملی

پرسش و پاسخ درباره اقامت و زندگی در ترکیه

آنچه که درباره خرید ملک/خانه در ترکیه پرسیده‌اید

دیدگاه مشتریان : دو گفتگو

مروری بر ساخت و ساز مسکن در ایران و ترکیه