کتابشناسی استانبول: استانبول‌شناسی به زبان فارسی (1)

کتاب ایرانیان استانبول

نویسنده: حسن حضرتی

ناشر: لوگوس

انتشار: 1401

استانبول برای ایرانیان در دوره قاجار یکی از کانون‌های مهم تجددخواهی و نوگرایی است. این شهر به‌ویژه در عصر مشروطه‌خواهی، برای احرار و اصلاح‌گران ایرانی حکم خانۀ دوم را داشت. در امان و دور از آزار و ستم دولت ایران، تاجران، بازرگانان، روزنامه‌نگاران و احرار زیادی در این شهر پناه گرفته و با ایجاد انجمن‌هایی مانند انجمن سعادت ایرانیان استانبول، انجمن خیریۀ ایرانیان استانبول، انجمن برادران و تأسیس و راه‌اندازی روزنامه‌های فارسی‌زبانی مانند اختر، شمس، سروش و خاور کوشیدند از تلاش آزادی‌خواهی در ایران به اشکال گونه‌گون مادی و معنوی پشتیبانی کنند. اثر حاضر سعی می‌کند در هفت جستار پرتوی بیفکند به این تکاپوها. در این میان در یکی از جستارها به دغدغۀ تجددگرایان عثمانی دربارۀ مسائل ایران و به‌ویژه موضوع اشغال تبریز به دست روس‌ها می‌پردازد. مقالۀ اخیر نشانگر آن است که در عصر مشروطه‌خواهی، نوگرایان دو کشور بی‌اعتنا به مرزهای مذهبی و جغرافیایی دل در گرو دست‌یابی به آرمان‌های مشترک انسانی در کنار هم علیه خودکامگی جبهه مشترکی برپا ساختند.

کتاب ارتباط ایرانیان مقیم استانبول با مجاهدین تبریز (در دوره استبداد صغیر)

علی تاروردی‌نسب

ناشر: انتشارات احرار تبریز

انتشار: ۱۳۹۳

این اثر به بررسی نقش، اهداف و نحوه حمایت‌های فکری، سیاسی و مادی جامعه ایرانیان مقیم استانبول از مبارزان مشروطه‌خواه تبریزی در عصر قاجار می‌پردازد..محورهای اصلی بررسی شده در این کتاب شامل موارد زیر است:

بررسی شرایط سیاسی و زمینه‌های خروج ایرانیان و مهاجرت آن‌ها به دولت عثمانی در زمان استبداد صغیر و سران مذهبی در شکل‌گیری و هدایت این مقاومت‌ها، و نیز شناسایی انگیزه‌های مشروطه‌خواهان در خارج از کشور و بررسی چالش‌ها و موانع فعالیت‌های سیاسی آنان.

تاریخ سندی مدرسه ایرانیان استانبول

نویسندگان: حسن حضرتی، فاطمه‌السادات میررضی

ناشر: پژوهشکده تاریخ اسلام

سال انتشار:۱۴۰۰
این کتاب، نشانی از تلاش ایرانیان استانبول برای حفظ هویت ملی و ایرانی خودشان است. سرگذشت پر فراز و نشیب این مدرسه، گواه آن است که ایرانیان استانبول، فارغ از شغل و جایگاه اجتماعی، و زبان، و قومیت، به شدت دغدغۀ ایران و ملیت خود را داشتند. آنان با صرف وقت و هزینۀ مال کوشیدند به هر شکل ممکن مؤسسۀ آموزشی و فرهنگی ایرانیان استانبول را پویا و کارآمد نگه دارند. در این اثر کوشش نویسندگان بر آن است تا با استناد و ارائۀ اسناد فارسی و ترکی مدرسه ایرانیان استانبول، تلاش مؤسسان، حامیان، مدیران و معلمان آن نشان داده شود.

کتاب «خوشنویسان استانبول»

نویسنده: دکتر سلیمان برک

مترجمان: ثریا منیری و مهدی قربانی

ناشر: نشر پیکره

انتشار: 1396

کتاب «خوشنویسان استانبول» جامع‌ترین مرجع برای شناخت هنرمندان و اساتید کتیبه‌نویس و خوشنویس عثمانی است که آثارشان به عنوان میراث هنری در شهر استانبول به یادگار مانده است. نویسنده با نگاهی تاریخی، علاوه بر معرفی اساتید شاخص خط (مانند ثلث، نسخ و نستعلیق)، تصاویری دقیق از کتیبه‌های موجود در بناهای تاریخی استانبول ارائه می‌دهد که آن را به یک منبع بی‌نظیر برای پژوهشگران هنر اسلامی و خطاطی تبدیل کرده است.

کتاب استامبولی: نوشته‌ها و عکس‌های سفر به استانبول

نویسنده:منصور ضابطیان

ناشر:نشر مون

تاریخ انتشار: 1401

این اثر در قالب سفرنامه منتشر شده و در آن نوشته‌ها و عکس‌های نویسنده از سفرش به استانبول گنجانده‌شده. کتاب استامبولی ازنظر موضوعی، در دسته‌ی سفرنامه‌ها قرار دارد. این کتاب ازنظر شکل ارائه و نوع نگارش، بر پایه سوژه و موضوع است و نه خطی و  مبتنی بر زمان وقوع. در جایی از کتاب به غذاهای ترکیه می‌پردازد، در فصل دیگر گفتگو با اهالی استانبول را مبنای سفرنامه خود قرار داده و در جای دیگر به بررسی کاربرد یک واژه خاص در استانبول.

کتاب استانبول: خاطرات و شهر

 نویسنده:اورهان پاموک

مترجم:شهلا طهماسبی

ناشر:نیلوفر

سال  انتشار: 1392

کتاب استانبول، اثری نوشته اورهان پاموک نویسنده ترکیه‌ای است که نخستین بار در سال 2003 منتشر  شد. این کتاب، تصویری شفاف، ملموس و جامع از یکی از زنده‌ترین و با اصالت‌ترین شهرهای جهان است که توسط برجسته‌ترین نویسنده آن نوشته‌شده است. کتاب پاموک، که بخشی از آن خاطرات و بخشی دیگر بازتاب فرهنگی است، روایتی عمیقاً شخصی از استانبول است. او شهری را پر از زیبایی و اندوه به تصویر می‌کشد که با ویرانه‌های امپراتوری و تخیل هنری خودش شکل گرفته است. این کتاب به همان اندازه که درباره خود پاموک است، درباره شهر نیز هست و آن را به تأملی در مورد خاطره، هویت و تعلق تبدیل می‌کند.

پاموک در استانبول به دنیا آمد و هنوز هم در آپارتمانی زندگی می‌کند که مادرش برای اولین بار، او را در آغوش گرفت. پاموک با نثری بسیار زیبا و شاعرانه، چگونگی شکل‌گیری ذهنیت خود از شهرش را شرح می‌دهد.

کتاب استانبولچی

نویسنده:معصومه صفایی راد

ویراستار:اکرم دژهوست گنک

ناشر:انتشارات سوره مهر

تاریخ انتشار: 1401

این کتاب روایت سفر معصومه صفایی راد و عکس‌های او از استانبول است. او در کتاب استانبولچی، تجربه‌های خود و همسرش را از حضور در دهه نخست محرم در شهر استانبول، گزارش می‌کند. صفایی راد و عکس‌هایی از مکان‌های مختلف در استانبول و گزارش و عکس از مراسم مذهبی که با سبک و سیاقی متفاوت انجام می‌شود، از مندرجات این کتاب است.  بازگویی جزئیات و ترجمه فارسی اشعار ترکی دیوارنوشته‌های  شهر استانبول از دیگر جزییات منتشر شده در این کتاب است.

کتاب قهوه استانبول نیکو می‌سوزد

گردآورنده: علی‌اکبر شیروانی

ناشر:نشر اطراف

انتشار: 1396

«قهوه استانبول نیکو می‌سوزد» توصیف شهر استانبول به روایت مسافران دوره قاجار در سفرنامه‌های آنان، به کوشش علی‌اکبر شیروانی گردآوری‌شده است. این اثر یکی از کتاب‌های مجموعه جذاب «تماشای شهرِ» نشر اطراف است که هدفش معرفی کلان‌شهرهای دنیای عصر قاجار از نگاه مسافران ایرانی است. در این کتاب با استانبول از نگاه مسافران ایرانی که معمولاً از بزرگان و توانمندان دوره قاجار بودند و هنگام سفر یادداشت و سفرنامه می‌نوشتند، همچون  سفرنامه‌ی شاه ایران، حاج سیاح، افشار ارومی، فرهاد میرزا و… آشنا خواهید شد.

استانبول و تمدن امپراتوری عثمانی

کتاب «استانبول و تمدن امپراتوری عثمانی» اثری برجسته از شرق‌شناس مشهور برنارد لوئیس است. این کتاب تاریخی ارزشمند، ساختار اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پایتخت عثمانی را در دوران اوج قدرت این امپراتوری بررسی می‌کند.

ناشر: بنگاه ترجمه و نشر کتاب (چاپ نخست)

انتشار: ۱۳۵۰

این کتاب تصویری زنده و دقیق از کلان‌شهر استانبول در قرون گذشته ارائه می‌دهد و شامل مباحث: جایگاه استانبول، نقش پایتخت به عنوان مرکز سیاسی، مذهبی و اقتصادی امپراتوری عثمانی، بررسی اقشار مختلف مردم، اصناف، اقلیت‌های مذهبی، و تأثیر متقابل فرهنگ‌های گوناگون در این شهر جهان‌وطنی، و توصیف ساختار حکومت، دستگاه دیوانی و تشکیلات نظامی عثمانی.

فهرست اسناد تاریخی ایران در سفارت استانبول

تهیه و تدوین: محمود غروی

ناشر: فرهنگستان ادب و هنر

انتشار: 1357

کتاب «فهرست اسناد تاریخی ایران در سفارت استانبول» از منابع کلاسیک است. علاوه بر آن، اسناد مهمی با موضوع «اسناد آرشیو عثمانی» در استانبول وجود دارند که توسط پژوهشگران ایرانی بررسی و در قالب کتاب منتشر شده‌اند.

کتاب مجموعه کتاب سفر، راهنمای گردش و تفریح در استانبول

شرکت علی‌بابا . پانته‌آ غلامی

انتشار: 1399

اولین جلد از کتابی که  شرکت  علی‌بابا / پانته‌آ غلامی برای راهنمایی مسافران استانبول تهیه کرده‌اند. معرفی گردشگری در استانبول، و نقاط جذاب و دیدنی و راهنمایی گردشگران برای سفر به استانبول ازجمله مندرجات این کتاب مصور رنگی است.

کتاب راهنمای کامل گردشگری استانبول

نویسنده: رسول داغسر

ناشر: انتشارات نباتی

انتشار: ۱۳۹۱

نویسنده کتاب «استانبول: راهنمای کامل گردش در استانبول با گذری بر تاریخ آن» با درک این موضوع که سالانه گردشگران ایرانی زیادی بدون داشتن اطلاعات دقیق و کافی به ترکیه سفر می‌کنند، این کتاب را به‌عنوان یک مرجع کاربردی برای برنامه‌ریزی بهتر سفر، شناخت مسیرها و استفاده بهینه از زمان و بودجه تدوین کرده است.

این کتاب با بررسی تاریخچه پرفرازونشیب استانبول آغازشده و سپس به معرفی دقیق مکان‌های دیدنی می‌پردازد. مهم‌ترین بخش‌های این راهنما عبارت‌اند از:

– جاذبه‌های توریستی و موزه‌ها: معرفی کامل اماکن تاریخی، مساجد، کاخ‌ها و موزه‌های مهم

– معرفی مناطق کلیدی: آشنایی با محله‌های معروف، میدان تقسیم، خیابان استقلال و تنگه بسفر

– اطلاعات فرهنگی و کاربردی: راهنمایی درباره آداب‌ورسوم مردم ترکیه، فرهنگ غذایی و مراکز خرید

– نقشه و تصاویر: وجود نقشه‌های گردشگری و تصاویر دیدنی از شهر

کتاب خاطرات مأموریت استانبول (1335-1339)

 نویسنده: فضل‌الله نورالدین کیا

ناشر: نشر آبی

انتشار: 1381

کتاب «خاطرات مأموریت استانبول ۱۳۳۴–۱۳۳۹ شمسی» نوشته فضل‌الله نورالدین‌کیا، از دیپلمات‌های پیشین وزارت امور خارجه در ایران است که خاطرات دوران سرکنسولی‌اش در استانبول را در برمی‌گیرد.

در این مجموعه خاطرات، نورالدین‌کیا به وقایع چند سال آخر خدمتش در استانبول می‌پردازد و با بیانی صمیمی و مستند، چشم‌اندازهایی از روابط ایران و ترکیه در دهه ۱۳۳۰ شمسی ارائه می‌دهد. او همچنین نکاتی درباره اوضاع ایران، سلسله پهلوی و چهره‌های سیاسی و نظامی دوران پهلوی را بازگو می‌کند.

کتاب یادبودهای سفارت استانبول

 نویسنده: خان ملک ساسانی

ناشر: انتشارات فردوسی 1345. انتشارات بابک1354. انتشارات اساطیر1386

سیداحمد خان‌ملک ساسانی با تخلص شعری ساسانی از دیپلمات‌های عصر قاجار، پهلوی اول و پهلوی دوم و از نویسندگان ایرانی بود. در بهمن سال ۱۲۹۷ با عنوان عضو وزارت امور خارجه به کنسولگری ایران در شهر استانبول ترکیه مأمور شد. کتاب «یادبودهای سفارت استانبول» درواقع خاطرات مکتوب خان‌ملک از دوران مسئولیتش در سفارت ایران در استانبول است. ساختمان سفارت که بعدها با انتقال نمایندگی ایران به آنکارا، تبدیل به کنسولگری شد، از بناهای باشکوه استانبول بشمار می‌رود. او در این کتاب، اوضاع‌واحوال 100 سال پیش را به‌خوبی توضیح می‌دهد. از مراکز ایرانی مانند مدرسه، مسجد، گورستان و تشکل‌هایی مانند «انجمن سعادت ایرانیان استانبول» یاد می‌شود و درباره آن‌ها مطالبی بیان می‌شود که ارزش تاریخی دارند.

کتاب استانبول: راهنمای کامل جیبی

نویسنده:وحیدرضا اخباری، زهره مرصوص

ناشر: انتشارات راهنمای سفر

انتشار: 1393

«استانبول» راهنمای سفر به این شهر مهم ترکیه است. این کتاب پس از شرح تاریخچه‌ای کوتاه از پیدایش این شهر مهم ترکیه، جاذبه‌های تاریخی و گردشگری شهر استانبول را معرفی می‌کند.

کتاب از نسخه‌های استانبول: دست‌نویس‌هایی در فلسفه، کلام، عرفان

نویسنده:سید محمد عمادی حائری

ناشر:مرکز نشر میراث مکتوب

انتشار: 1391

کتاب از نسخه‌های استانبول، گزارش تحقیقی چند متن- دست‌نویس ارزشمند در موضوعات فلسفه، کلام و عرفان نظری است که اصل آن‌ها در کتابخانه‌های استانبول ترکیه نگهداری می‌شود. ترجمه کهن «‌الملل والنحل» شهرستانی، «حدائق الحقایق» زین‌الدین کشی، «چهار دانشنامه فلسفی» از اثیرالدین ابهری، و نسخه‌هایی از «نهایه الاقدام» شهرستانی، «شرح اشارات» فخرالدین رازی، «شرح اشارات» نصیرالدین طوسی، «تلخیص المحصل» همو، «اعجاز البیان» صدرالدین قونوی و «شرح فصوص الحکم» عبدالرزاق کاشانی، متون و دستنویس‌هایی هستند که در این رساله معرفی‌شده‌اند.

کتاب استانبول

نویسنده: نیکو زهادی

ناشر:فرهنگ رسانه پویا

انتشار: 1396

این کتاب، به بررسی جاذبه‌های گردشگری استانبول که پیوندگاه قاره آسیا و اروپا است می‌پردازد.

کتاب راه دراز استانبول

نویسنده: مصطفی زمانی نیا

ناشر: انتشارات فردوسی

انتشار: 1364

این کتاب داستان سفر اتوبوسی مسافران ایرانی از تهران به استانبول است و تقابل جالب اعتقادات و فرهنگ‌های مختلف را در مسیر به تصویر می‌کشد.

کتاب استانبول: از اسکله تا سنگفرش

نویسنده:حمیدرضا کاظمی

ناشر:انتشارات خیزران

انتشار: 1404

کتاب استانبول: از اسکله تا سنگفرش

کتاب استانبول (دوزبانه فارسی و ترکی) مجموعه‌ای از شعرها و روایت‌های شاعرانه درباره‌ی شهر استانبول است که به دو زبان فارسی و ترکی استانبولی نگاشته شده. نویسنده تلاش کرده است تا تجربه‌ی زیستن و عبور از خیابان‌ها، پل‌ها، بازارها و کوچه‌های استانبول را نه‌تنها با واژه‌های فارسی، بلکه با زبان محلی نیز به تصویر بکشد. شعرهای این مجموعه، لحظه‌ها و صداهای شهر را ثبت کرده‌اند؛ از صدای امواج بوسفر تا زنگ دوچرخه‌ای در کوچه‌های سنگفرش، از عطر قهوه تا خاطره‌ی چراغ‌های شبانه. استانبول در این کتاب نه‌تنها یک مکان جغرافیایی، بلکه فضایی برای خاطره، رؤیا، دل‌تنگی و امید است.

کتاب خوشنویسان استانبول

نویسنده: سلیمان برک

مترجم: ثریا منیری

انتشارات: پیکره

انتشار: ۱۳۹۶

سلیمان برک در سال 1988 از دانشکده الهیات دانشگاه مرمره فارغ التحصیل شد. او تا 23 اردیبهشت 1391 به عنوان مشاور آموزشی در مرکز فرهنگ و هنر شهرداری زیتین برنو مشغول به کار بود. قسمت هایی از کتاب خوشنویسان استانبول: «اندکی پس از بر تخت نشستن بایزید دوم، شیخ نیز به استانبول آمده و از وابستگان دربار او شد. رشد و پیشرفت واقعی در حیات هنری شیخ، از همین زمان آغاز شد. سلطان چنان به وی توجه نشان می داد که حتی دوات وی را هنگام نوشتن با دست خویش نگه می داشت و همواره از او پشتیبانی می کرد.»

کتاب گفتگوهای بازاریابی در استانبول

نویسنده: فیلیپ کاتلر

مترجم: حسین علی سلطانی

انتشارات: ادیبان روز

انتشار: ۱۴۰۰

این کتاب گنجینه ای از بینش ها و مشاوره های کاربردی در مورد چگونگی توسعه کسب و کارها، خصوصا در شرایط شیوع بیماری کوید 19 را در برمی گیرد. انتشار این کتاب که مصادف شد با آغاز همه گیری ویروس کرونا به دنیای کسب و کار به ویژه کارآفرینی ترکیه نشان خواهد داد که می توان با استفاده از قدرت بازاریابی بر هر موقعیت بحرانی فائق آمد و…

کتاب از کاشغر تا استانبول: تحقیقی درباره خواجگان نقشبندیه و تصحیح ده رساله ی ایشان

نویسنده: مریم حسینی

انتشارات: علمی

انتشار: 1401

کتاب از کاشغر تا استانبول مجموعۀ تحقیق و تصحیح ده رساله از برجسته‌ترین آثار خواجگان نقشبندیه است. رساله‌هایی از علی رامیتنی (م. 715 ق)، خواجه محمد پارسا (م. 822 ق)، عبدالله امامی اصفهانی (م. حد 830 ق)، عبدالرحمن جامی (م. 898 ق)، سعدالدین کاشغری (م. 860 ق)، احمدکاسانی (م. 949 ق)، محمد بن حسین قزوینی (م. اوایل قرن دهم ق) و ندایی کاشغری (م. 1174 ق). هدف پژوهش حاضر شناخت بهتر و بیشتر یکی از مهم‌ترین طریقت‌های اسلامی و مشایخ برجستۀ آن است. عارفانی که از کاشغر، در شرقی‌ترین نواحی مسلمان‌نشین، تا استانبول، غربی‌ترین آن، سلطۀ معنوی داشتند؛ و گاه قدرت ایشان موجب دگرگونی‌هایی در سرنوشت مردمان و حاکمان ایشان در روزگاران و سرزمینهای مختلف بوده است.

کتاب نقشه گردشگری شهر استانبول

انتشارات: گیتاشناسی

انتشار: 1397

نقشه گردشگری شهر استانبول توسط انتشارات گیتاشناسی نوین طراحی و تهیه شده است. این نقشه مناسب برای گردشگران و نشانگر تمامی جاذبه های گردشگری، مراکز خرید، موزه ها، هتلها، پایانه های زمینی/ دریایی/ هوایی، دانشگاه ها و بیمارستان ها به علاوه راهنمای راههای دسترسی به فرودگاه های استانبول، خطوط حمل و نقل عمومی استانبول و واژه نامۀ ترکی به فارسی و فارسی به ترکی (شامل اصطلاحات به کار برده شده در نقشه) است.

کتاب آشپزی غذاهای ترکی استانبولی (دوجلد)

نویسنده: اکرم ذاکری

انتشارات: بین المللی حافظ

انتشار: ۱۳۹۹

این کتاب، مخاطبان را با پخت و آماده کردن انواع پیش غذا، غذای اصلی، سوپ، سالاد و دسر استانبولی آشنا می‌کند.

کتاب استانبول در قاب های پنج گانه

نویسنده: علی علی آبادی

انتشارات: انتشارات جهانی

انتشار: 1401

شناخت یک شهر بزرگ مانند استانبول، علاوه بر گشت و گذار در کوچه و خیابان‌های آن، نیازمند به دانستن تاریخ و هویت آن است. چرا که وضعیت کنونی شهر با همه تغییراتش، ریشه در گذشته آن دارد.
این کتاب تلاشی است تا با انتخاب و معرفی اختصاری نمادهایی تاریخی از بخش‌های مختلف شهر استانبول با موضوعاتی متفاوت، مسیری را معرفی کند، تا مخاطب بتواند به سادگی و در زمانی اندک، با دیدن این اماکن، تصویری چند وجهی، از هویت و ریشه‌های تاریخی این شهر را تماشا کند.

کتاب استانبول در قاب های پنج گانه

نویسنده: بسیم پایین‌چیلیک

ترجمه: فاطمه مرادی

انتشارات: انتشارات پازینه

انتشار: 1388

موقعیت جغزافیایی، تاریخچه استامبول، ایاصوفیه، شیه جزیره قدیمی، ویژگی‌های معماری و گردشگری، میدان سلطان احمد، تک ستون، آبشخور قیصر، موزه هنرهای ترک و اسلامی، مسجد سوکولو، قصر توپ کاپی، موزه باستان‌شناسی ترکیه، دیوارهای ممتد دریا، قلعه یدیکول، منطقه بازارها و امونومی، مساجد بایزد و سلیمانیه، دانشگاه استانبول و برج بایزید از اماکن گردشگری خاص استانبول است که در این کتاب توضیح داده شده است.

در این کتاب به چند اثر گردشگری دیگر شامل مساجد رستم پاشا و شاهزاده، بازار ادویه، مساجد نو و فاتح، آبره ولنس، پل گالانا،ر موزه کریه و چورا، کلیسای گاماکاریستوس ، قصر تکفور، صومعه پانتوکراتور ، میدان تقسیم و ده‌ها مکان دیگر اشاره و شرح کامل ارایه شده است.

کتاب المان های مهم شهری در هویت بخشی به کلان شهر استانبول

نویسنده: محمدعلی دانش صدیق

انتشارات: انتشارات ماهریس

انتشار: 1401

هویت شهری کلان‌شهر استانبول بر پایه پیوند میان تاریخ کهن امپراتوری‌ها و مدرنیته بنا شده است. عناصر و المان‌های شهری در این کلان‌شهر، نقش نشانه‌های هویتی را ایفا می‌کنند که به فضای شهر معنا، خوانایی و حس تعلق می‌بخشند. موضوع ساختار هویتی این شهردر کتاب المان های مهم شهری در هویت بخشی به کلان شهر استانبول تحلیل شده است.